Probiyotik Sağlık İddiaları: Kanıt ve TİTCK Kapsamı

Probiyotik sözcüğü, her sağlık iddiasının bilimsel olarak gösterildiği veya Türkiye’de her ortamda kullanılmasına izin verildiği anlamına gelmez. ISAPP’nin bilimsel tanımı canlı mikroorganizma, uygun miktar ve sağlık yararını birlikte ele alır. TİTCK’nin beyan kayıtları ise belirli ifadelerin kullanım koşullarını gösterir. Bilimsel değerlendirme ile hukuki kullanım kapsamını ayrı okumak gerekir. ISAPP bilimsel tanımı TİTCK probiyotik beyan kaydı

Genel probiyotik beyanındaki tarihli not

TİTCK portalındaki 156 numaralı kayıt, 2 Ekim 2026 erişiminde “Bu ürün probiyotik mikroorganizma içerir. Probiyotik mikroorganizmalar sindirim sistemini düzenlemeye ve bağışıklık sistemini desteklemeye yardımcı olur.” ifadesini ve gram başına en az 1 milyon KOB koşulunu gösteriyordu. Aynı kaydın notunda 27.09.2024 tarihli E20347 sayılı Makam Oluru ile ifadenin askıya alındığı belirtiliyor; değerlendirme sürerken yukarıdaki beyanı kullanan ürünlerin yalnız etiketlerinde kullanımı açıklanıyordu. TİTCK, kayıt 156 ve dipnotu

Bu notu genel reklam izni veya bütün yeni ürünler için sınırsız kullanım onayı gibi yorumlamak kapsamı aşar. Kayıttaki sayı, söz konusu ürün/beyan koşuludur; herkesin alması gereken günlük klinik doz değildir. Sayfanın açılmış olması kaydın gelecekte değişmeyeceğini de göstermez. Bir kullanım kararı verilecekse ilgili kaydın ifadesi, notu, ürün sınıfı ve kullanılacak ortam birlikte değerlendirilmelidir. TİTCK kaydının kullanım kapsamı

Canlı yoğurt kültürü beyanı ayrı bir kayıttır

79 numaralı kayıt, canlı yoğurt veya fermente süt kültürlerinin laktozu sindirmekte zorluk çeken kişilerde ürünün laktoz sindirimini iyileştirmesine ilişkindir. Koşul, gram başına en az 100 milyon KOB canlı Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus ve Streptococcus thermophilus starter kültürüdür. Bu ifade her bir kültür için ayrı ayrı 100 milyon şeklinde okunmamalıdır. Hedef kitle, laktozu sindirmekte zorlanan kişilerdir; bütün kişilerde bağışıklık artışı veya hastalık tedavisi sonucu çıkarılamaz. TİTCK, kayıt 79

WGO’nun Şubat 2023 rehberi de canlı yoğurt kültürlerinin laktoz sindirimi konusundaki insan çalışmasını ayrı değerlendirir. Bu destek, başka bir suşun başka bir hastalıkta etkili olduğunu kanıtlamaz. Rehberin klinik önerisi de Türkiye’de ürün etiketine veya reklama yazılacak ifadeyi kendiliğinden yetkilendirmez. WGO, bölüm 3.9

Bir iddiayı üç adımda değerlendirin

Önce iddianın tam cümlesini okuyun: “içerir” ile “tedavi eder” aynı şey değildir. Sonra canlı sayı, birim, kültür ve hedef kişi koşullarını karşılaştırın. Son olarak kaydın tarihli notunu ve kullanım ortamını inceleyin. Bilimsel makale paylaşılması, etiketin her türlü hastalık vaadini haklı çıkarmaz. TİTCK portalındaki açıklama da gıda ve takviye edici gıdaların ilaç olmadığını, hastalıkları önlemek veya tedavi etmek amacıyla kullanılmadığını belirtir. TİTCK portal açıklaması

Sık sorulan sorular

Probiyotik tanımı bir reklam izni midir?

Hayır. Bilimsel tanım ile Türkiye’de belirli bir ifadenin kullanılmasına ilişkin beyan koşulları ayrı konulardır.

Gram başına sayı günlük doz mudur?

Buradaki sayılar ilgili beyan kayıtlarının ürün koşuludur. Porsiyon ve klinik araştırma miktarıyla aynı kavram değildir.

2024 notu neden belirtiliyor?

Kullanım kapsamını etkileyen askıya alma ve etiket sınırlaması içerir. Portal erişim tarihiyle karar tarihini karıştırmamak gerekir.

İlgili içerikler

İçeriğin hazırlanması

Bu içeriğin hazırlanmasında yapay zekâ araçlarından yararlanılmıştır. Bilimsel kaynaklar esas alınmış; mevzuat bilgileri, yer aldığı bölümlerde kapsam ve tarihleriyle belirtilmiştir. Kullanılan kaynaklar yazı içerisinde paylaşılmıştır.