İçindekiler
- BCAA nedir?
- Süt proteini neden tam protein sayılır?
- “Lösin eşiği” sabit bir sayı mıdır?
- BCAA takviyesi gerekli mi?
- Akut çalışmalar nasıl yorumlanmalı?
- Etikette ne kontrol edilmeli?
- Sayısal amino asit tabloları neden değişebilir?
- Sıkça Sorulan Sorular
- Sütte BCAA var mı?
- Bir bardak süt lösin eşiğini karşılar mı?
- Süt içen sporcu BCAA takviyesi almalı mı?
- Whey’de kazeinden daha fazla BCAA var mı?
- BCAA kas yapar mı?
- Kaynaklar
BCAA; lösin, izolösin ve valinden oluşan üç esansiyel amino asit grubudur. Süt proteini bu amino asitlerin üçünü de içerir; ancak sütte BCAA bulunması, ayrıca BCAA takviyesi gerektiği veya tek başına kas gelişiminin garanti edildiği anlamına gelmez. Kas proteini yapımı için bütün esansiyel amino asitler ve yeterli toplam protein gerekir.
BCAA nedir?
Lösin, izolösin ve valin vücudun sentezleyemediği esansiyel amino asitlerdir. Lösin, kas protein senteziyle ilişkili mTOR sinyal yolunun düzenlenmesinde araştırılmıştır [1]. Bir sinyal yolunun aktive olması tek başına uzun dönem kas büyümesi veya kuvvet artışı anlamına gelmez.
Kas proteini sentezinin devamı için yalnız lösin değil, yeni proteinin yapısına katılacak diğer esansiyel amino asitler de gerekir. Bu nedenle mekanistik sonuçlar doğrudan BCAA takviyesi önerisine çevrilmemelidir.
Süt proteini neden tam protein sayılır?
FAO’nun süt ve süt ürünleri kitabı, inek sütü proteininin başlıca kazein ve whey fraksiyonlarından oluştuğunu ve esansiyel amino asit sağladığını belirtir [2]. Yaklaşık oranlar kaynağa, ürüne ve işleme göre değişebilir. Gerçek porsiyondaki protein miktarı ürün etiketinden okunmalıdır.
Whey genellikle kazeine göre daha yüksek lösin yoğunluğuna ve daha hızlı amino asit görünümüne sahiptir. Bu fark, whey’in her durumda üstün olduğu anlamına gelmez. Sporcuda Whey Protein ve Sporcuda Kazein Protein sayfaları karşılaştırmayı açıklar.
“Lösin eşiği” sabit bir sayı mıdır?
ISSN pozisyon belgesi, tek öğündeki yüksek kaliteli protein için genel aralıklar verir ve yeterli lösinle birlikte dengeli esansiyel amino asit profilini vurgular [3]. Yaş, vücut büyüklüğü, son egzersiz ve öğünün bileşimi yanıtı etkiler. Bu nedenle herkes için tek bir kesin lösin eşiği yazmak uygun değildir.
Bir bardak sütün proteini, yüksek doz protein çalışmasındaki lösin veya toplam protein miktarıyla aynı olmayabilir. Hesap porsiyon üzerinden yapılmalıdır.
BCAA takviyesi gerekli mi?
İzole lösin ve BCAA takviyelerinin kuvvet ve hipertrofi üzerindeki kanıtlarını inceleyen derleme, mekanistik ilgiye rağmen pratik uzun dönem faydanın tutarlı olmadığını belirtir [4]. Tam protein sağlayan süt, yoğurt, peynir, yumurta, et veya uygun bitkisel kombinasyonlar zaten BCAA ile birlikte diğer esansiyel amino asitleri sunar.
Günlük protein hedefi karşılanıyorsa ayrı BCAA takviyesi eklemek otomatik avantaj sağlamaz. Toplam plan Sporcu İçin Süt Rehberi ile değerlendirilmelidir.
Akut çalışmalar nasıl yorumlanmalı?
Doğal whey, WPC-80 ve süt proteinini karşılaştıran küçük kontrollü çalışmada amino asit görünümü ve bazı kısa dönem sentez göstergeleri farklılık göstermiştir [5]. Çalışma 24 genç katılımcı ve iki ayrı 20 gramlık protein dozu kullanmıştır. Bu sonuç normal süt porsiyonunun veya izole BCAA’nın uzun dönem performans üstünlüğünü kanıtlamaz.
Etikette ne kontrol edilmeli?
- Porsiyon başına toplam protein
- Amino asit miktarı veriliyorsa hangi porsiyona ait olduğu
- Eklenmiş serbest amino asitler
- Toplam enerji ve şeker
- Süt alerjeni ve laktoz bilgisi
- Takviyelerde bağımsız kalite testi
Sayısal amino asit tabloları neden değişebilir?
Amino asit değerleri çiğ süt, süt proteini konsantresi, whey, kazein ve hazır içecek için aynı değildir. Sonuçlar 100 gram gıda, 100 gram protein veya tek porsiyon üzerinden verilebilir. Bu birimler karıştırıldığında lösin ve toplam BCAA miktarı olduğundan yüksek görünebilir.
Bir tablo kullanılırken ürünün formu, analiz temeli ve porsiyon büyüklüğü açık olmalıdır. Üretici yalnız toplam protein bildiriyorsa kesin amino asit miktarı varsayılmamalıdır. Araştırma dozu ile marketteki bir bardak sütün protein miktarı da aynı kabul edilmemelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Sütte BCAA var mı?
Evet. Süt proteini lösin, izolösin ve valin dahil bütün esansiyel amino asitleri içerir.
Bir bardak süt lösin eşiğini karşılar mı?
Tek ve evrensel eşik yoktur; ürünün protein miktarı, porsiyon ve kişisel bağlam değerlendirilmelidir.
Süt içen sporcu BCAA takviyesi almalı mı?
Günlük protein yeterliyse ayrıca BCAA gerekli olmayabilir.
Whey’de kazeinden daha fazla BCAA var mı?
Whey’in özellikle lösin yoğunluğu genellikle daha yüksektir; gerçek değer ürün ve protein saflığına göre değişir.
BCAA kas yapar mı?
Tek başına garanti etmez. Direnç antrenmanı, yeterli enerji ve bütün esansiyel amino asitler gerekir.
Kaynaklar
- Kimball SR, Jefferson LS. Signaling pathways and molecular mechanisms through which branched-chain amino acids mediate translational control. J Nutr, 2006. PubMed
- FAO. Milk and Dairy Products in Human Nutrition. 2013. FAO PDF
- Jäger R ve ark. ISSN Position Stand: protein and exercise. JISSN, 2017. PubMed
- Plotkin DL ve ark. Isolated Leucine and Branched-Chain Amino Acid Supplementation... Int J Sport Nutr Exerc Metab, 2021. PubMed
- Hamarsland H ve ark. Native whey protein with high levels of leucine... JISSN, 2017. PubMed
SUT Bilim Kurulu
Teknik ve Bilimsel Doğrulama