Türk Gıda Kodeksi İçme Sütleri Tebliği: 2026 Değişikliği
Türk Gıda Kodeksi İçme Sütleri Tebliği 2019/12, içme sütlerinin özelliklerini düzenler; çiğ sütü kapsamaz. 27 Şubat 2019 tarihli, 30699 sayılı Resmî Gazete'deki asıl metin, ısıl işlem türlerini ve ilgili ürün özelliklerini ayırır. Bu sayfa 2019 tarihli ana metnin kapsamını ve 16 Eylül 2026 tarihli 2026/19 değişikliğini birlikte açıklar; bütün süt ürünleri için tek mevzuat veya tüm değişiklikleri birleştiren konsolide metin iddiası taşımaz. Asıl tebliğ, madde 1–4
Hangi ürün burada değerlendirilir?
İçme sütü tanımı doğrudan tüketim için pastörizasyon, yüksek sıcaklıkta pastörizasyon, UHT veya sterilizasyon işlemlerinden biriyle elde edilen süt üzerinden kurulur. Çiğ sütün kapsam dışı olması önemlidir; yoğurt ve peynir de bu yazıdaki içme sütü tablosuyla değerlendirilmemelidir. Ürünün adı ile gerçek işlem türünü eşleştirmek ilk adımdır. 2019/12, madde 2 ve 4
Tüketici ambalajdaki “pastörize” veya “UHT” ifadesini yalnız pazarlama sözcüğü gibi görmemelidir. Bunlar farklı üretim yöntemlerini tanımlar. İşlem adı, açılmış ambalajın süresiz dayanacağı anlamına gelmez. Etiketteki muhafaza ve açıldıktan sonraki kullanım bilgileri ürünün gerçek saklama koşullarını belirlemede esas alınmalıdır.
Pastörizasyon tanımı nasıl okunur?
Asıl metnin 4. maddesi en az 72 °C'de 15 saniye, en az 63 °C'de 30 dakika veya eşdeğer etki sağlayan başka zaman–sıcaklık birleşimiyle pastörizasyonu tanımlar; alkali fosfataz testine ilişkin koşul da tanımın parçasıdır. Bunlar kontrol edilen üretim işlemine ait hükümlerdir. Evde tencereyi bu sıcaklığa getirmek otomatik olarak eşdeğer süreç değildir. 2019/12, madde 4/f
İşlem kaydı değerlendirilirken yalnız tepe sıcaklığına bakılmaz: bekletme, eşdeğerlik ve süreç kontrolü birlikte önemlidir. Sütün ilk mikrobiyolojik durumu ve işlem sonrasında yeniden bulaşmanın önlenmesi de güvenlik düzeninin parçasıdır. FAO/WHO süt hijyeni kodu, kontrol önlemleri
UHT tanımı neyi hedefler?
Aynı tarihli metin UHT'de yüksek sıcaklık işlemi ile aseptik kapalı ambalaj bağını kurar. Hedef, kapalı ambalajda oda sıcaklığında gelişebilen mikroorganizmalar ve sporlar bakımından ürünün tanımlanan özellikleri sağlamasıdır. Bunu “bütün sütlerde bütün sporlar kesin yoktur” veya “açıldıktan sonra soğutma gerekmez” diye genişletmek doğru değildir. 2019/12, madde 4/i
Kalıntı ve etiket hükümleri ayrı mı?
- madde farmakolojik aktif maddeler ve maksimum kalıntı limitleri düzenlemesine atıf yapar. Tüm antibiyotikler için aynı “tespit edilemez” koşulu bu maddeyi doğru yansıtmaz. 14. maddede ürün adı ve ısıl işlem türüne ilişkin etiket hükümleri vardır. 2019/12, madde 7 ve 14
16 Eylül 2026 değişikliği ne getirdi?
2019/12 sayılı ana tebliğ, 16 Eylül 2026 tarihli 2026/19 ile değiştirilmiştir. Bu nedenle güncel ürün değerlendirmesinde yalnız 2019 metnine bakmak yeterli değildir. Değişiklik, yağ sınıflarını ve bileşim koşullarını gösteren Ek-1 ve Ek-2'yi yeniler; çeşni, ilave şeker, doğal aroma ve etiket hükümlerini de düzenler. Değişiklik metni, Bakanlığın erişilebilir metni ve yeni ekler birlikte okunmalıdır.
Değişikliğin 3. maddesi, çeşnili içme sütlerinde toplam çeşni oranını kütlece en az %1; ilave edilebilecek şekeri kütlece en fazla %5 ve toplam şekeri kütlece en fazla %9,5 olarak belirler. Bunlar içme sütü kapsamındaki ürün koşullarıdır; bütün süt ürünleri veya günlük şeker tüketimi için sınır değildir. 5. madde yalnız doğal aroma vericileri kabul eder. 9. madde, şeker kullanılan içme sütlerinde temel görüş alanında ilave şeker oranının gösterilmesini ve yağ sınıfı bilgisini düzenler. 2026/19, madde 3, 5 ve 9.
Aynı etiket değişikliğinde “doğal” ifadesi yalnız tam yağlı ve yağlı içme sütleri için, katkı, çeşni, aroma ve benzeri ilave bileşen bulunmaması koşuluyla kullanılabilir. Laktozsuz veya laktozu azaltılmış içme sütlerinde bu ifade kullanılmaz. Bu hukuki adlandırma, ürünün çiğ olduğu veya sağlık bakımından üstün olduğu anlamına gelmez. 2026/19, madde 9.
Geçiş süresi hangi ürünleri kapsar?
Değişiklik yayımlandığı gün yürürlüğe girmiştir. Bununla birlikte yayımından önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri için değiştirilen hükümlere uyum tarihi 31 Mart 2027 olarak belirlenmiştir. Bu tarihten önce piyasaya arz edilen ve değiştirilen hükümlere uygun olmayan kapsam ürünleri raf ömrü sonuna kadar piyasada bulunabilir. Bu geçiş, bütün gıdalar veya diğer güvenlik yükümlülükleri için genel muafiyet değildir; eski ve yeni etiketleri değerlendirirken ilgili işletme ve piyasaya arz koşulları birlikte okunmalıdır. 2026/19, madde 11 ve 13.
Sık sorulan sorular
Yağ ve protein için tek sınır bütün içme sütlerine uygulanır mı?
Ürünün sınıfı, standardizasyonu ve ilgili ek koşulları birlikte okunmalıdır. Ürün sınıfını ve ek koşullarını dışlayan genel bileşim tablosu uygunluk değerlendirmesine yetmez.
Laboratuvar inkübasyon koşulu evde saklama önerisi mi?
Hayır. Tebliğdeki ürün kontrol testleri ambalaj açıldıktan sonraki tüketici muhafaza süresiyle karıştırılmamalıdır.
Bu sayfa uygunluk belgesi sayılır mı?
Hayır. 2019 ana metni ile 2026 değişikliğinin açıklamasıdır. Parti değerlendirmesi ürün sınıfına, uygulanabilir hükümlere, geçiş koşullarına ve üretim kayıtlarına dayanmalıdır.
İlgili içerikler
Sütte antibiyotik kalıntısı, Sütte toplam bakteri sayısı, Sütte sporlu bakteriler.
Bu içeriğin hazırlanmasında yapay zekâ araçlarından yararlanılmıştır. Bilimsel kaynaklar esas alınmış; mevzuat bilgileri, yer aldığı bölümlerde kapsam ve tarihleriyle belirtilmiştir. Kullanılan kaynaklar yazı içerisinde paylaşılmıştır.
İlgili yayımlanmış içerikler
SUT Bilim Kurulu
Teknik ve Bilimsel Doğrulama