Tereyağı Nedir? Bileşimi, Çeşitleri ve Saklama
Tereyağı, süt veya kremanın yayıklanmasıyla elde edilen, suyun süt yağı içinde dağıldığı bir emülsiyondur. Krema ise yağın süt serumunda dağıldığı farklı bir yapıdır. Dolayısıyla eritilmiş tereyağı, bir tarifte kremayla aynı miktarda ve aynı sonuçla kullanılmaz. Türkiye’de ürünün tanımı 4 Nisan 2025 tarihli Tereyağı ve Sadeyağ Tebliği 2025/9, madde 3 içinde yer alır.
Tuzlu ve tuzsuz tereyağının farkı
Tebliğin 4/g bendinde tuzsuz tereyağı için kütlece en az %82 süt yağı, en fazla %16 su ve en fazla %2 yağsız süt kuru maddesi belirtilir. Tuzlu ve çeşnili tereyağında süt yağı alt sınırı %80’dir; bunları tek bir yağ eşiği altında birleştirmemek gerekir. Tuz oranı ile yağ oranı ayrı özelliklerdir. Bu yüzdeler ürün standardıdır; tüketilmesi gereken porsiyonu göstermez. 2025/9, madde 4/g–ğ.
“Tuz ilave edilmemiştir” ifadesi, ürüne tuz katılmadığını anlatır. Satın alırken toplam tuz miktarını yine besin tablosundan okuyabilirsiniz. Tuzlu bir ürünü hamur işinde kullanacaksanız tarifin diğer tuzunu buna göre ayarlayın; bu bir lezzet ve tarif dengesi seçimidir.
Yayık tereyağı ve sadeyağ aynı değildir
2025/9’un 3/e bendinde yayık tereyağı yoğurttan elde edilen tereyağı olarak tanımlanır. Her çalkalanan krema ürününü bu nedenle yayık tereyağı saymak doğru değildir. Sadeyağda ise su ve yağsız bileşenler hemen hemen tamamen uzaklaştırılır. Ürün adına bakmadan yalnız rengi veya kokusuyla bu ayrımı yapmak güvenilir bir satın alma yöntemi değildir. Tanımlar, madde 3.
Alışveriş ve saklama
Kapalı, hasarsız ambalajı; üretici ve parti bilgisini; tuz beyanını ve saklama talimatını kontrol edin. Tek hayvan türünün sütünden üretildiyse türün belirtilmesi gerekir; karışımlarda kullanılan sütlerin isimleri birlikte gösterilir. “Köy” veya “doğal” sözcükleri bu kontrollerin yerine geçmez. 2025/9, madde 12.
Tebliğ 13/2’ye göre kapsamındaki ürünler en fazla 4 °C koşulunda taşınır ve saklanır. Evde temiz bıçak kullanın, gereksiz miktarda ürünü dışarıda bırakmayın ve açılmış ambalajın talimatını izleyin. Tebliğ, önceki 2005/19’u kaldırmış; mevcut işletmelere 1 Eylül 2025’e kadar uyum süresi tanımıştır. Bu tarihli hükümler, her ürünün analiz sonucu veya raf ömrü garantisi değildir. Madde 13, 17 ve geçici madde 1.
İlgili rehberler
Ghee Nedir · Hangi Tereyağını Tercih Etmeli · Krema ve Kaymak
Sık sorulan sorular
Tereyağı yalnız süt yağından mı oluşur?
Hayır. Süt yağı temel bileşendir; su ve yağsız süt kuru maddesi de bulunur. Bu nedenle sadeyağla aynı bileşimi taşımaz.
Sarı tereyağı her zaman daha kaliteli midir?
Renk tek başına ürün kimliğini, saflığını veya hijyenini kanıtlamaz. Ürün adı, bileşimi ve ambalaj bilgileri birlikte değerlendirilmelidir.
Yayık tereyağı kremadan mı yapılır?
Türkiye’de 2025/9 tanımı yoğurttan elde edilen ürünü esas alır. Krema yayıklanmasıyla yapılan her tereyağına bu ad verilmez.
Bu içeriğin hazırlanmasında yapay zekâ araçlarından yararlanılmıştır. Bilimsel kaynaklar esas alınmış; mevzuat bilgileri, yer aldığı bölümlerde kapsam ve tarihleriyle belirtilmiştir. Kullanılan kaynaklar yazı içerisinde paylaşılmıştır.
İlgili yayımlanmış içerikler
SUT.COM.TR
Süt ve süt ürünleri bilgi platformu