Kaymak, süt veya kremanın ısıtılması ve uygun soğutulmasıyla yüzeyde oluşan yoğun süt yağı tabakasının alınmasıyla hazırlanır. Evde denemede pastörize süt ve pastörize krema kullanın; çiğ sütü daha kaliteli sonuç için zorunlu girdi saymayın. CDC, süt ve süt ürünlerinde pastörize seçenekleri tercih etmeyi önerir. CDC, 31 Ocak 2025, çiğ süt.
Malzeme ve ekipman
Kapalı ambalajlı, süresi geçmemiş pastörize süt; gerekirse tarife uygun pastörize süt kreması; kalın tabanlı temiz tencere, gıda termometresi ve temiz saklama kabı gerekir. Sütün yağ oranı sonuç üzerinde etkili olabilir; yalnız sütle elde edilen yüzey tabakasının ticari kaymakla aynı yağ düzeyini taşıdığı söylenemez.
Türkiye’de 23 Ağustos 2025 tarihli 2025/18, kaymak tanımında en az 90 °C ısıl işlem ve uygun soğutmayı esas alır. Ek 2’de kaymak için kütlece en az %60 süt yağı vardır. Bu mevzuat tanımı evdeki her partiye aynı ısıtma süresi, randıman veya %60 yağ garantisi vermez. Madde 3/ç ve Ek 2.
Uygulanabilir hazırlama sırası
- Sütü temiz tencereye alın. Kremalı bir tarif kullanıyorsanız belirtilen süt kremasını ekleyin; bitkisel yağ karışımını aynı ürün saymayın.
- Kontrollü ısıtın; taşma ve dibinin tutmasını önleyin. Termometreyle ölçüm yapın. Yalnız köpürmeye bakarak sıcaklığın yeterli olduğunu varsaymayın.
- Isıtma tamamlandığında temiz, gıdaya uygun kapla soğutmayı yönetin. Yüzey tabakası oluşsun diye sütü bütün gece oda sıcaklığında bırakmayın.
- Soğukta oluşan tabakayı temiz kaşık veya spatulayla alın; temiz, kapalı kapta soğukta saklayın. Kullanılan kaşığı çiğ malzemelerle temas ettirmeyin.
Geleneksel Afyon kaymağı üretimine ilişkin 2017 tarihli derleme, ısıtma, yüzey oluşumu ve soğukta dinlendirme sırasını açıklar. Bu belirli geleneksel üretim anlatımı, evdeki farklı süt ve kaplara sabit süre verilmesini veya ticari güvenlik doğrulamasının atlanmasını desteklemez. Pamuk, 2017, üretim akışı.
Soğutmayı dokudan önce yönetin
FDA’nın ev tipi bozulabilir gıda önerisi, buzdolabını 4 °C veya altında tutmak ve gıdayı oda sıcaklığında iki saatten fazla bırakmamaktır; ortam 32 °C’nin üzerindeyse sınır bir saattir. Uzun oda sıcaklığı beklemesini kalın kaymak için çözüm gibi uygulamayın. Bunlar ABD kurumunun genel tüketici önerileridir; kaymak partisinin doğrulanmış raf ömrü değildir. FDA, Storage Basics.
Kaymak ince kalırsa girdinin yağ miktarını ve tarifi değerlendirin. Çiğ süt kullanmak veya soğukta saklama sıcaklığını yükseltmek çözüm değildir. Evdeki ürünün raf ömrünü analiz edilmeden “5–7 gün” gibi kesin bir süreye bağlamayın; küçük miktar hazırlayın ve bekletmeden kullanmayı planlayın.
İlgili rehberler
Krema ve Kaymak · Krema ve Kaymak Seçim Rehberi · Çiğ Süt mü Pastörize Süt mü? Güvenli Seçim
Sık sorulan sorular
Pastörize sütten kaymak yapılabilir mi?
Çiğ süt tercih etmeyi gerektiren bir güvenlik nedeni yoktur. Kullanılan süt ve krema, yüzey tabakasının miktarını ve yapısını etkiler.
90 °C tek başına güvenli ev tarifi mi?
Hayır. Bu kaymak tanımındaki ısıl işlem sıcaklığıdır; süre, yeniden bulaşma ve soğutma yönetiminin yerine geçmez.
Kaymak oluşsun diye gece dışarıda bekleteyim mi?
Hayır. Soğutmayı ve buzdolabında saklamayı yönetin; uzun oda sıcaklığı beklemesini kıvam yöntemi olarak kullanmayın.
Bu içeriğin hazırlanmasında yapay zekâ araçlarından yararlanılmıştır. Bilimsel kaynaklar esas alınmış; mevzuat bilgileri, yer aldığı bölümlerde kapsam ve tarihleriyle belirtilmiştir. Kullanılan kaynaklar yazı içerisinde paylaşılmıştır.
İlgili yayımlanmış içerikler
SUT Bilim Kurulu
Teknik ve Bilimsel Doğrulama