AB 1169/2011 Gıda Bilgisi Tüzüğü

Mevzuat
5 DAKİKA OKUMA

AB 1169/2011, Avrupa Birliği’nde tüketiciye sunulan gıdalar için zorunlu bilgileri, bu bilgilerin görünür ve yanıltıcı olmayacak biçimde sunulmasını, alerjen vurgusunu, beslenme bildirimini ve mesafeli satıştaki bilgi akışını düzenleyen temel tüzüktür. Süt ve süt ürünlerinde de genel çerçeveyi kurar; ancak ürün adı, bileşim veya köken için daha özel AB kuralları varsa onlar ayrıca uygulanır. Bu sayfa Türkiye’deki etiketleme yükümlülüklerinin yerine kullanılmamalıdır.

Yürürlük durumu ve değişiklikler

Normun tam adı Avrupa Parlamentosu ve Konseyinin tüketicilere gıda bilgisi sağlanmasına ilişkin 25 Ekim 2011 tarihli (AB) 1169/2011 sayılı Tüzüğüdür. Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nin 22 Kasım 2011 tarihli L 304 sayısında, 18–63. sayfalarda yayımlandı. Tüzük yürürlüktedir.

Kurallar genel olarak 13 Aralık 2014’ten itibaren uygulanmaya başladı; zorunlu beslenme bildirimi 13 Aralık 2016’dan itibaren uygulanır. EUR-Lex’in 1 Nisan 2025 tarihli konsolide metni, o tarihe kadar yürürlükteki değişiklikleri tek okunabilir metinde toplar. Konsolide metin erişim kolaylığı sağlar; hukuki kaynak özgün tüzük ve değişiklik düzenlemeleridir. 2026’daki ön yüz etiketleme ve tarih işaretleme tartışmaları, yürürlükteki metin değişmiş gibi sunulmamalıdır.

Kapsam

Tüzük, faaliyetleri tüketiciye gıda bilgisi verilmesini ilgilendiren gıda işletmecilerine ve son tüketiciye sunulan gıdalara uygulanır. Toplu tüketim yerlerine verilen gıdalar da kapsamdadır. Ürüne özgü AB mevzuatındaki etiket hükümleri saklıdır.

Ön ambalajlı gıdalarda zorunlu bilgilerin ambalaj veya bağlı etiket üzerinde bulunması gerekir. Ön ambalajsız gıdalarda alerji veya intoleransa yol açan madde bilgisinin verilmesi zorunludur; üye devletler başka zorunlu bilgilerin sunum biçimini ulusal kurallarla düzenleyebilir.

Türkiye’de piyasaya arz edilen süt ürünü için doğrudan Türk Gıda Kodeksi kuralları kontrol edilir. AB’ye ihracatta ise hedef pazarın dili, özel ürün normları ve ulusal uygulama hükümleri 1169/2011 ile birlikte değerlendirilir.

Ana hükümler

Adil bilgilendirme

Madde 7, gıda bilgisinin ürünün niteliği, bileşimi, miktarı, dayanıklılığı, kökeni veya üretim yöntemi bakımından yanıltıcı olmamasını ister. Bir gıdaya sahip olmadığı etki veya özelliği atfetmek ve benzer gıdaların da taşıdığı niteliği benzersizmiş gibi göstermek yasaktır. Gönüllü bilgiler de belirsiz, kafa karıştırıcı veya yanıltıcı olamaz.

Zorunlu bilgiler

Madde 9’daki ana liste; gıdanın adı, içindekiler, Ek II’deki alerjenler, belirli bileşenlerin miktarı, net miktar, tarih işareti, özel saklama/kullanım koşulları, sorumlu işletmeci, gerekli durumlarda köken, kullanım talimatı, belirli içeceklerde alkol derecesi ve beslenme bildirimini içerir. Bütün maddeler her üründe aynı biçimde görünmez; istisnalar ve ürüne özgü hükümler ayrıca okunur.

Süt ve süt ürünleri, laktoz dâhil, Ek II’deki alerjen kategorilerindendir. Madde 21 uyarınca ön ambalajlı üründe alerjen adı içindekiler listesinde yazı tipi, stil veya arka plan gibi bir araçla diğer bileşenlerden ayrılır. İçindekiler listesi yoksa “içerir” ifadesi kullanılır. Süt ürünlerinde alerjen etiketleme sayfası Türkiye uygulamasını ayrı ele alır.

Okunabilirlik ve dil

Madde 13 zorunlu bilgilerin kolayca görülebilir, açıkça okunabilir ve silinmez olmasını; başka metin veya görsellerle gizlenmemesini ister. Madde 15, bilginin ürünün satıldığı üye devlette tüketicilerin kolayca anlayacağı dilde verilmesini düzenler. Birden çok dil kullanılabilir.

Beslenme bildirimi

Zorunlu bildirim enerji ile yağ, doymuş yağ, karbonhidrat, şekerler, protein ve tuzu içerir; çoğu ön ambalajlı işlenmiş gıdada tablo biçiminde sunulur. Ön yüzde tek ve zorunlu bir AB beslenme puanı bu tüzüğün mevcut hâliyle getirilmiş değildir. Beslenme beyanı kuralları ve genel etiketleme kuralları ilgili Türkiye bağlamını tamamlar.

Mesafeli satış

Madde 14’e göre ön ambalajlı gıdanın zorunlu bilgilerinin çoğu satın alma tamamlanmadan önce tüketiciye sunulur; minimum dayanıklılık veya son tüketim tarihi bu aşamadaki istisnadır. Teslimatta bütün zorunlu bilgiler mevcut olmalıdır. E-ticaret sayfasındaki kısa ürün adı, etiket bilgisinin yerini tutmaz.

Pratik etki

Bir süt ürünü etiketi veya e-ticaret kaydı incelenirken önce yasal ürün adı ve bileşenler, sonra alerjen vurgusu, net miktar, tarih-saklama bilgisi ve beslenme tablosu kontrol edilir. Köken iması varsa Madde 26 ve birincil bileşenin kökenine ilişkin 2018/775 sayılı Uygulama Tüzüğü ayrıca değerlendirilir.

“Doğal”, “geleneksel” veya bir görselin yarattığı izlenim de toplam etiket sunumunun parçasıdır. Küçük yazıyla yapılan bir düzeltme, ön yüzdeki yanıltıcı genel izlenimi her durumda ortadan kaldırmaz. Raf ömrü ve tarih işaretlerinin ürün güvenliğiyle ilişkisi için raf ömrü belirleme kuralları okunabilir.

İlişkili mevzuat

  • (AT) 1924/2006: beslenme ve sağlık beyanları.
  • (AT) 1925/2006: gıdalara vitamin, mineral ve belirli maddelerin eklenmesi.
  • (AB) 2018/775: gıdanın kökeni belirtilirken birincil bileşenin farklı kökenine ilişkin uygulama kuralları.
  • Ürüne özgü ortak piyasa düzeni ve süt ürünleri standartları: ürün adlandırmasını genel etiket tüzüğüne ek olarak düzenleyebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

1169/2011 Türkiye’de doğrudan uygulanır mı?

AB üyesi ülkelerde doğrudan uygulanır. Türkiye piyasası için Türk Gıda Kodeksi; AB’ye ihracat için hedef pazardaki AB ve ulusal kurallar birlikte kontrol edilir.

Süt alerjeni etikette nasıl gösterilir?

Ön ambalajlı üründe “süt” adı içindekiler listesinde diğer bileşenlerden ayrıştırılarak vurgulanır. İçindekiler listesi yoksa ilgili “içerir” ifadesi kullanılır.

Ön yüzde beslenme puanı zorunlu mudur?

1169/2011 mevcut hâliyle AB genelinde tek bir zorunlu ön yüz puanı getirmez. Zorunlu beslenme bildiriminin içeriğini ve sunumunu düzenler.

İnternetten satışta etiket bilgisi ne zaman görünmelidir?

Tarih işareti dışındaki zorunlu bilgilerin çoğu satın alma tamamlanmadan önce; bütün zorunlu bilgiler ise teslimatta erişilebilir olmalıdır.

Kaynaklar

S

SUT.COM.TR

Süt ve süt ürünleri bilgi platformu

Son Güncelleme: 21.10.2026
← Mevzuat Kategorisine Dön